Innovatie

 

 
De laatste tijd erger ik mij blind aan al die vernieuwingen overal. Het zal mijn leeftijd wel wezen, maar het lijkt wel alsof het er steeds meer worden. 

Stilstaan is achteruitgaan, hebben de managers van tegenwoordig geleerd. En is stilstaan al een vies woord, achteruitgaan kan natuurlijk helemaal niet. Er moet winst gemaakt worden en hun producten moeten opvallen tussen al die andere soortgelijke producten. Dus er zij innovatie.
Hagelslag gaat in een ander pakje, dat kleiner, groter, smaller, of breder is, of dat een ander plaatje krijgt. Dan wordt het natuurlijk ietsjes (of veel, al naar gelang de grootte van de doos) duurder. Maar het blijft dezelfde hagelslag. Aan sinaasappelsap wordt 5% banaan toegevoegd, of een blauwe bes, het gaat in een flesje, of een plastic zak, het krijgt een nieuwe naam, en het staat ineens voor het dubbele van de oorspronkelijke prijs in de schappen.
Of neem zo iets eenvoudigs als een deodorant in een spuitbusje. Niets bijzonders, maar toch krijgt zo'n busje ongeveer ieder jaar een net iets andere vorm, een net iets andere opening, een ander kleurtje of een ietwat anders ontwerpje. En om de twee of drie jaar komen er andere geurtjes op de markt, of andere namen voor de geurtjes die er al waren. Ik ben al jaren een liefhebster van Rexona deodorant en die veranderen zich te pletter. Alleen de naam blijft hetzelfde. Oude wijn in nieuwe zakken noemden wij dat vroeger.

Waarom doen ze dat? Is een verpakking van twee jaar oud ineens antiek geworden? Klopt het ontwerp na anderhalf jaar plotseling niet meer? Moet de naam van het product een facelift? Of denken ze dat we ineens meer van het product gaan kopen omdat de kleur veranderd is? Wat wel altijd opvalt is dat zo'n geïnnoveerd product bij elke vernieuwing een klein beetje duurder wordt. Je merkt het niet meteen, want eerst is er een actie in de winkel. Dan krijg je er ineens drie voor de prijs van twee. Van de nieuwe prijs welteverstaan, want als er toevallig nog verpakkingen van het oude model voor de oude prijs staan, dan doen die weer niet mee in die actie en sta je later thuis verbijsterd naar de rekening te staren; hè? Het was toch drie voor de prijs van twee? En als je na drie maanden weer terugkomt voor een nieuwe aankoop (want je spuit maar één, hooguit twee keer per dag die deo onder je oksels), dan blijkt de prijs anderhalf keer zo hoog geworden. Datzelfde geldt voor tandpasta, wasmiddel, bodylotion enzovoort enzoverder. Het is om gek van te worden.

Overigens werd een nieuwe verpakking van Tropicana na 1 maand alweer uit de handel gehaald omdat de consumenten hem lelijk vonden. Dus voor wie doen ze het eigenlijk, al die veranderingen? Het kost geld, het zaait verwarring en consumenten lopen weg. Wie het weet, mag het zeggen.

Creatief in Frankrijk – wórd die boom

 

‘Vandaag tekenen we een boom.’  Vrolijk kijkt Henriëtte de groep rond. De deelnemers kijken afwachtend en belangstellend terug. 

'Kies een boom die jou iets doet, waar je iets bij voelt.  Levensecht hoeft niet, maar mag natuurlijk wel. Gebruik potlood, krijt of verf. Neem oude tijdschriften, scheur, knip en plak. Of combineer verschillende materialen. Hier liggen ook nog lapjes en bolletjes wol. Zie maar. Het mag een echte boom zijn, of een fantasieboom. Laat je creativiteit er maar op los.’

Aanmoedigend kijkt ze de cursisten één voor één aan. Ineens ziet ze dat er iemand ontbreekt;

‘Is Kees er niet?’

Nee, Kees is er niet. Kees laat weten dat hij pas na de pauze weer meedoet. Hij wil liever verder in zijn boek. Dat is zó interessant. Daar heeft ie veel meer zin in. En het is nu zo lekker buiten. Daar wil hij van profiteren. Nee, niets aan de hand. Hij wil gewoon zijn boek uitlezen. Dat is alles. Anna Maria bloost, terwijl ze het vertelt. Ze schudt bijna onmerkbaar haar hoofd als Henriëtte haar wat langer aankijkt; laat maar. Het is iets tussen ons.

 

Henriette weet dat het weinig zin heeft om steeds achter een onwillige cursist aan te lopen. Tenslotte is het vakantie en niemand is iets verplicht. Als Kees liever iets anders doet, dan doet Kees gewoon wat anders. Toch zit het haar niet helemaal lekker. Ze besluit om in de pauze even met Kees te praten om te kijken of hij niet toch weer een beetje mee wil gaan doen. Hij was degene geweest die deze cursus voor hem en Anna Maria had uitgezocht en de eerste paar keer was hij erg enthousiast geweest. Toegegeven, hij overdreef het wel een beetje, maar zo waren er wel meer. Ze recht haar schouders, zet Kees voor het moment even uit haar hoofd en wendt zich weer naar de anderen. ‘Kom op jongens, zoek een plekje, en dan lekker aan de gang.’  

 

Roezemoezerig beginnen de cursisten aan de opdracht. Al snel is iedereen geconcentreerd aan het werk. Anna Maria tekent een grote, brede, moederlijke boom met een dikke stam en stevige wortels. Met het puntje van haar tong stevig tussen haar lippen geklemd, kleurt ze er een flinke kruin bovenop, die vol in het blad zit. De ene kant van de kruin is licht, de andere donker.  Als ze klaar is, doet ze een stapje naar achtern. Tevreden bekijkt ze het resultaat. De boom is bijna levensecht. Je zou hem zo kunnen inlijsten, complimenteren de anderen haar.

‘Natuurlijk’, knikt Anna Maria blij, ‘ik heb er ook heel erg mijn best op gedaan.’

'Komt dat kleurverschil door de lichtval,’ vraagt Henriëtte belangstellend, ‘of heb je daar een bedoeling mee?’

Anna Maria doet een stap achteruit en bekijkt haar kunstwerk nog eens goed.

‘Verhip, ja,’ zegt ze, en een blos klimt omhoog, ‘ik heb twee verschillende kleuren groen gebruikt. Wat stom van me.’

‘Nee joh, hartstikke mooi juist,’ antwoordt Henriëtte, ‘dat maakt het authentieker. Ik dacht alleen dat je er misschien een diepere betekenis mee had. Maar niet dus.’ Ze legt een hand op de schouder van Anna Maria, die er ineens weer wat ongelukkiger uitziet. Verdorie, ze was net zo lekker aan het werk geweest en nu is haar mooie boom niet goed gelukt. Ze klemt haar lippen op elkaar en laat haar hoofd tussen haar schouders zakken, waardoor de hand van Henriëtte van haar rug glijdt.  Tranen blinken in haar ogen. Henriëtte geeft nog even een klopje op haar rug en gaat dan kijken bij de bomen van de anderen. Enthousiast vertelt iedereen over zijn of haar boom en ook Anna Maria klaart weer een beetje op. Leuke bomen heeft iedereen gemaakt, beaamt ze. Die van haar valt helemaal niet uit de toon.  

 

‘Oké, ' zegt Henriëtte, ‘als we klaar zijn met het bekijken en becommentariëren van ieders boom, is hier de volgende opdracht; kijk goed naar de boom die je hebt getekend. Stel je dan voor dat jij langzaam van bovenaf in die boom zakt. Neem er maar rustig de tijd voor. Wórd die boom. Voel dat jij het bent. De takken… de bladeren die wiegen op de wind… Voel de stam… de bast… zak naar de wortels en merk hoe ze in de aarde staan… Laat het maar gebeuren en wieg mee op de wind… of niet natuurlijk. En als je bladeren hebt, laat ze dan lekker ruisen. ’ De cursisten giebelen wat verlegen, maar doen vervolgens hun uiterste best om serieus hun fantasie te laten werken. Anna Maria doet haar ogen dicht, maakt zich breed en wiegt zachtjes heen en weer, terwijl ze haar armen boven haar hoofd spreidt.

 

Henriëtte laat het menselijke bos even zijn gang gaan. Na een paar minuten loopt ze naar een grote houten tafel waar dikke bonken grijze boetseerklei uitnodigend liggen te glimmen op even zovele planken. Naast de planken staan emmertjes met boetseergereedschap. Schorten hangen aan spijkers aan de muur. “Goed,' vervolgt ze, 'denk aan het gevoel dat je had toen je je voorstelde zelf je boom te zijn. Nu ga je de wortels van je eigen boom in klei uitbeelden.  Alles mag. Geneer je niet.’

Creatief in Frankrijk – de rollen omgedraaid?

 

 

De volgende dag komt Kees met veel branie de cursusruimte binnen. Hij heeft een wild gebloemde, half lange korte broek aan met een knalrode polo erboven. Boven zijn moeilijke schoenen steken hoog opgetrokken zwarte kniekousen.

Anna Maria is een beetje stilletjes en ziet er vooral nètjes uit. Haar blonde steile halflange haren recht afgeknipt met een keurig recht geknipte pony. Niets springt uit de band. Ze lijkt op een aankleedpop die je in de hoek zet en vervolgens stijf rechtop blijft staan. Haar persoonlijkheid is ver te zoeken.

  

Tijdens de bewegingsles houdt ze haar bewegingen klein en komt ze nauwelijks van haar plaats. Ze heeft haar ogen open, maar kijkt niet echt en probeert zo min mogelijk op te vallen. Maar Kees doet, zoals bij alles, ook nu zeer fanatiek mee. Wild en ongecontroleerd stoot hij om zich heen, en maait en veegt daarbij met zijn armen geregeld tegen de andere deelnemers aan.

‘Een beetje minder mag ook wel hoor Kees,’ lacht Henriëtte hem goedmoedig toe. Ze kijkt daarbij naar Anna Maria, die haar mondhoek een klein beetje optrekt. Dat bevalt Kees niet. Híj, in het openbaar, terechtgewezen? Zo is hij niet getrouwd met Anna Maria. Die wijst hem niet terecht. Die volgt hem. Die staat aan de zijkant en hij in het middelpunt. Dat had hij voor de cursus en de deelnemers precies zo gedacht.

‘Ik doe even niet meer mee,’zegt hij op hoge toon en banjert de zaal uit. Anna Maria beweegt zich heel even zijn richting op, maar haalt dan haar schouders op. Zij blijft. Pas na de oefening gaat ze hem achterna, maar al snel keert ze weer terug en terwijl iedereen achter de tekenborden gaat zitten, vraagt Henriette haar:

‘Komt Kees ook zo?’

‘Geen idee,” schokschoudert ze onverschillig, ‘ik zag hem niet meer’, en ze kijkt stug voor zich uit.

Henriette denkt even na, legt een bord en een vel papier in de kring en staat op om hem te zoeken. Niet lang daarna komt Kees met Henriëtte terug. Hij legt het boek, dat hij in zijn hand heeft, neer op een tafeltje en pakt het lege tekenbord, alsof dat daar vanzelfsprekend voor hem was neergelegd.

  

Henriëtte vraagt de groep na te denken over de vorige dag, welke betekenis die voor ieder heeft gehad en dat al associërend op te schrijven. Na haar uitleg neemt Kees meteen weer de kuierlatten. Hij grijpt zijn boek van de tafel;

‘Ik doe weer even niet mee’ mompelt hij voor zich uit en bijna onmerkbaar maakt Anna Maria maakt zich een stukje breder. Het lijkt erop alsof de rollen zijn omgedraaid. Zíj doet mee en hij zit mokkend aan de kant.  

 

Als de groep over de opgeschreven teksten praat, wordt ze emotioneel, en bij het opsommen van ieders kwaliteiten, houdt ze het op één verklaring over zichzelf;  ‘Ik ben open en kan grenzen stellen’ zegt ze vier keer achter elkaar, terwijl ze langzaam in de rondte draait en de cursisten stuk voor stuk aankijkt. Haar houding drukt precies het tegendeel uit. Want hoewel ze iedereen aankijkt, blijft haar blik naar binnen gekeerd.

Creatief in Frankrijk – de eerste dag

  

Maar Anna Maria moet er toch echt aan geloven. Zíj heeft niet het excuus van orthopedisch schoeisel en botweg weigeren, ligt niet in haar aard. Dus als cursusleidster Henriette haar voor de tweede keer vraagt of ze haar schoenen uit wil doen, kan ze niet anders dan met duidelijke tegenzin toegeven. Ze haat hèm erom, want hij mag ze wel aanhouden en zij heeft het toch al zo gauw koud, zeker op blote voeten. En sokken heeft ze niet bij zich. Een medecursiste diept gedienstig snel even een paar uit haar eigen vakantiegarderobe voor haar op. De toch al enigszins gekwelde uitdrukking op haar gezicht verandert nu in diepe weerzin. De wallen onder haar ogen tonen ineens twee tinten donkerder. En met die witte, veel te grote afzakkende sokken onder haar zorgvuldige uitgekozen ruitjespak, voelt ze zich nog minder op haar gemak.  

 

Zij had hier helemaal niet naartoe gewild. Ze is hier voor hem, omdat hij zonodig tijdens de vakantie ‘diep wilde gaan’. Ze houdt niet van autorijden, maar heeft de afgelopen vier dagen 200 kilometer per dag moeten rijden, want ‘dat kan hij niet met die ogen’. En nu logeren ze ook nog eens in een aftands logement met een klein tweepersoons bed. Van slapen zal deze week dus niet veel komen, want thuis hebben ze uiteraard aparte bedden.

 

De cursus begint met wat lichaams- en ontspanningsoefeningen. Van Anna Maria hoeft dat niet. Daarna komen gewaarwordingen en visualisaties aan de beurt. Zij vindt het allemaal even verschrikkelijk. Ze doet heus wel mee hoor, zo kinderachtig is ze niet, maar ze geneert zich hevig. Ze houdt haar schouders en armen dicht tegen zich aan geklemd en kijkt schuw en verlegen naar de anderen. Er komt nauwelijks geluid uit haar keel en haar bewegingen blijven klein. De hele ochtend houdt ze kouwelijk haar bodywarmer aan en blijft ze haar voeten met de afgezakte witte kouden over elkaar heen wrijven. En hardnekkig blijft ze zitten in het enige vierkantje zonlicht dat door het dakraam naar binnen valt. Ze is 'not amused'. 

  

Kees daarentegen zucht het hardst en het diepst van allemaal, blaast het verst zijn adem uit en houdt zijn ogen het stevigst gesloten. En zij kijkt ernaar. Haar ogen koud en afstandelijk, terwijl hij, wild met zijn armen zwaaiend en geluiden makend, heel veel ruimte staat in te nemen.

  

Later op de ochtend, als hij tijdens een schrijfoefening zijn innerlijke tuin in een lustvol oranje aan een zoektocht onderwerpt en dan 'tranen van hars' huilt, denkt ze schamper;

‘Wat een uitslover is het toch. Àlles heb ik voor hem opzij gezet en nou toch nog huilen'.  Haar eigen gedicht loopt over van geloof, hoop en liefde, en aan het eind schijnt er een lichtje op haar en krijgt ze warmte van de zon.

 

Bij de associaties moet iedereen zijn naam op een groot vel papier tekenen en daaromheen alle belangrijke personen en activiteiten neerzetten. Op een symbolische afstand zodat je kunt zien wat belangrijk en minder belangrijk voor je is. De meeste cursisten zetten hun naam in het midden en vullen het blad op verschillende plekken met een heel arsenaal aan namen en activiteiten.

 

Anna Maria schrijft haar naam bovenaan over de breedte van het blad in grote, dik getekende, rijk versierde letters. Verder kan ze niet zoveel verzinnen. De twee of drie associaties daaronder zijn in priegellettertjes opgeschreven. Ze zijn niet te lezen. Het A3 formaat papier is voor meer dan driekwart leeg gebleven.

  

Arme Anna Maria.